Newbie IT: 5 kỹ năng không ai dạy

Bệnh phổ biến của bạn mới: bên trên giao việc, "vâng vâng" xong làm sai ý. Mới vào nghề ai cũng muốn thể hiện mình làm được, nên hiểu lờ mờ vẫn cứ quất, sợ hỏi lại sẽ bị đánh giá là chưa biết làm.

Nhưng confirm trước khi làm là chuyện rất bình thường — dev lâu năm cũng thế. Task cực rõ, tài liệu đầy đủ thì khỏi nói. Còn task mơ hồ, task miệng, task phát sinh lúc họp/bàn — thì nên chốt lại:

• "Anh ơi task ABC, em định làm như này, như kia nhé?"
• "Task này em dùng thư viện X có đúng ý anh không ạ?"
• "Chỗ này em hiểu là làm bước X → Y → Z, đúng không anh nhỉ?"

Confirm không chỉ giúp bạn đỡ tốn thời gian và đi đúng hướng, mà còn làm anh lớn yên tâm.

Nhiều bạn hỏi mình kỹ năng estimate. Thật ra estimate thời gian chẳng qua là khả năng nghĩ ra kế hoạch + các bước cụ thể để giải quyết, rồi quy ra thời gian. Bạn mới thấy khó vì:

• Chưa biết "các bước" là gì, làm sao tính là 1 bước.
• Bước chưa làm bao giờ thì không biết mất bao lâu.

Ngày trước mình làm thế này:

1. Chia task thành các bước ~2 tiếng. Mỗi bước phải gọi tên được bằng ngôn ngữ tự nhiên.
2. Bước nào chưa làm bao giờ → search tutorial/docs, tưởng tượng mình làm thì mất bao lâu → nhân 1.5–2 lần (vì lần đầu mò mẫm).
3. Cộng hết lại, rồi buffer thêm ~20%.

Bạn mới hay estimate thấp hơn cần thiết để thể hiện tốc độ. Nhưng anh lớn không cần người mới làm quá nhanh — làm chuẩn hơn, vì làm lại còn lâu hơn làm chắc ngay từ đầu.

Giờ có AI thì estimate trong một nốt nhạc. Nhưng vẫn cần tự đánh giá khối lượng, để còn review code và test.

Bạn mới hay sợ bị đánh giá là kém, nên gặp bug hoặc bị block thì chọn cách im lặng tự cày. Kết quả: có bug kẹt 2-3 ngày không qua, hoặc chọn một cách lách không ổn — ảnh hưởng tiến độ của bạn lẫn cả team. Tệ hơn là im đến lúc anh lớn hỏi mới vỡ ra.

Hãy tự đặt một time-box cho bản thân: 2 tiếng, nửa ngày, hay 1 ngày — đừng để vô lý quá.

Hết khoảng đó thì áp dụng lại quy tắc I: "em gặp vấn đề, đã research chán chê, gọi được tên vấn đề và có ít nhất 1 giải pháp để các anh chọn".

Hồi làm startup, task sinh ra ngay tại lúc bàn/họp rất nhiều. "Vâng vâng dạ dạ" xong... quên. Sếp giao lúc nhớ ra, nên khi nào sếp "nhớ lại" mới hỏi. Có task nhỏ làm 15 phút là xong, nhưng mình quên, 3 ngày sau sếp nhớ ra thì coi như 3 ngày chưa xong

Hoặc lúc họp nghe rất xuôi, rất hiểu. Nhưng lúc làm lại sai ý — phần lớn vì những key nhỏ nhỏ bị rơi. Ngay lúc đó cứ note lại, note yêu cầu theo ý hiểu của mình.

Họp xong gửi lại xác nhận đúng ý chưa. Tạo thói quen check những chỗ hay note — đỡ rớt việc và chuẩn hơn.